Wczesnośredniowieczne naczynia szkliwione z terenu Małopolski

{tab Informacje bibliograficzne}

Tytuł: Wczesnośredniowieczne naczynia szkliwione z terenu Małopolski ( książka zawiera płytę CD)

Autor: Michał Auch

Wydawca: Wydawnictwo Instytutu Archeologii i Etnologii Polskiej Akademii Nauk
Projekt okładki: Teresa Witkowska
Miejsce: Warszawa 00-140,Al.Solidarności 105, Polska

Kontakt: bookshop@iaepan.edu.pl,226202881

Produkt: nie zawiera informacji o bezpieczeństwie
Rok wydania: 2016
Język: polski
Liczba stron: 304
Okładka: miękka
ISBN: 978-83-63760-90-8

{tab Opis}

Wstęp

Pokrywanie  powierzchni  naczyń warstwą szkliwa jest jedną z najważniejszych jakościowych innowacji w rozwoju rzemiosła garncarskiego na

przestrzeni dziejów.

Szklista powłoka zmieniała wygląd wyrobów, nadając im gładkość oraz zabezpieczała ścianki

naczyń przed przesiąkaniem. Warto podkreślić, że ceramika polewana jest uznawana

za jeden z wyznaczników zamożności i statusu społecznego jej użytkowników. Jako

przedmiot luksusowy, podlegała odmiennym procesom związanym z wytwarzaniem,

użytkowaniem i dystrybucją, aniżeli ceramika kuchenna produkowana na masową

skalę. Jest ona niejednokrotnie świadectwem dalekosiężnych kontaktów pomiędzy

centrami cywilizacyjnymi, będąc zawsze z nimi związana od momentu narodzin tej

szczególnej gałęzi rzemiosła garncarskiego. Wyroby szkliwione, pomimo przeważnie

niewielkiego udziału w kontekstach wczesnośredniowiecznych, mają znacznie częściej

interregionalny charakter niż pozostałe kategorie wyrobów ceramicznych. Właściwej

ocenie podlegać on może tylko pod warunkiem dobrej znajomości szerszego kontekstu

źródłowego. Niestety, dorobek polskiej nauki na tle wielu regionów Europy, w tym

krajów ościennych, jest nadzwyczaj skromny. Do dziś nie powstało ani jedno opracowanie

monograficzne na temat naczyń glazurowanych wykraczające poza zakres poszczególnych

stanowisk, a artykuły prezentujące wyniki studiów, popartych badaniami

specjalistycznymi, są również stosunkowo nieliczne.

Niniejsza praca, koncentrująca się na znaleziskach naczyń szkliwionych z terenu

Małopolski stanowi dogodny punkt wyjścia do dalszych badań nad tą kategorią

zabytków na całym obszarze naszego kraju. Wpływa na to, przede wszystkim,

zdecydowanie najlepszy stan badań oraz znaczna liczba znalezisk, pozyskanych na

różnych stanowiskach regionu. Na terenie Małopolski we wczesnym średniowieczu

krzyżują się i wzajemnie przenikają rozmaite wpływy etniczne i kulturowe, których

jednym z przejawów w kulturze materialnej była ceramika szkliwiona. Zdefiniowanie tych złożonych zjawisk i procesów,

na przykładzie tej kategorii znalezisk jest więc `niezwykle istotne, w kontekście badań nad przemianami zachodzącymi w rzemiośle garncarskim we

wczesnym średniowieczu w tej części Polski. Głównym celem niniejszej pracy jest próba udzielenia na podstawowe pytania- kto, gdze, kiedy 

w jaki sposób i w jakim celu wytwarzał naczynia szkliwione znalezione na terenie Małopolski.

{tab Spis treści}

SPIS TREŚCI   

                                                                                                                                                                                                                               1.Wstęp                                                                                                                                                                                                                                        2.Naczynia szkliwione we wczesnym średniowieczu

2.1. Początki szkliwienia naczyń

2.2. Naczynia szkliwione na terenach Bizancjum

2.3. Naczynia szkliwione na terenach Bułgarii i Rusi

2.4. Naczynia szkliwione na terenach Europy zachodniej

2.5. Naczynia szkliwione na terenach Europy środkowej                                                                                                                         3.Stan badań nad wczesnośredniowiecznymi naczyniami szkliwionymi z terenu Małopolski

3.1. Naczynia szkliwione z Krakowa

3.2. Naczynia szkliwione ze stanowisk zachodniej Małopolski

3.3. Naczynia szkliwione ze stanowisk ziemi chełmskiej

3.4. Naczynia szkliwione z przemyśla

3.5. Naczynia szkliwione z pozostałych ośrodków Małopolski                                                                                                                     4. Metody badań

4.1. Stan zachowania

4.2. Analiza makroskopowa

4.2.1. Surowce

4.2.2. Receptury mas ceramicznych

4.2.3. Techniki formowania naczyń

4.2.4. Zdobienie naczyń

4.2.5. Szkliwa

4.2.6. Wypalanie naczyń

4.2. 7. Analiza morfologiczna                                                                                                                                                                                                            4.2. 8. Użytkowanie naczyń

4.3. Analiza mikroskopowa

4.3.1. Masy ceramiczne

4.3.2. Szkliwa

4.4. Określanie składu chemicznego

4.4.1 Masy ceramiczne                                                                                                                                                                                                                4.4.2. Szkliwa

4.5. Badania nasiąkliwości i gęstości mas ceramicznych                                                                                                                                                                        5. Analiza naczyń szkliwionych z terenu Małopolski

5.1. Naczynia szkliwione z Krakowa

5.1.1. Charakterystyka ilościowa zbioru

5.1.2. Surowce i masy ceramiczne

5.1.3. Formowanie naczyń

5.1.4. Zdobienie naczyń

5.1.5. Szkliwa i wypalanie naczyń

5.1.6. Morfologia i funkcja naczyń

5.2. Naczynia szkliwione ze stanowisk zachodniej Małopolski

5.2.1. Charakterystyka ilościowa zbioru

5.2.2. Stan zachowania

5.2.3. Surowce i masy ceramiczne

5.2.3.1. Analiza mikroskopowa

5.2.3.2. Wyniki analiz składu chemicznego

5.2.4. Formowanie naczyń

5.2.5. Zdobienie naczyń

5.2.6. Szkliwa

5.2.6.1. Wyniki analiz składu chemicznego

5.2.7. Wypalanie naczyń

5.2.8. Morfologia i funkcja naczyń

5.3. Naczynia szkliwione ze stanowisk ziemi chełmskiej

5.3.1. Charakterystyka ilościowa zbioru

5.3.2. Stan zachowania

5.3.3. Surowce i masy ceramiczne

5.3.3.1. Analiza mikroskopowa

5.3.3.2. Wyniki analiz składu chemicznego

5.3.4. Formowanie naczyń

5.3.5. Zdobienie naczyń

5.3.6. Szkliwa

5.3.6.1. Obserwacje mikroskopowe

5.3.6.2. Wyniki analiz składu chemicznego

5.3.7. Wypalanie naczyń

5.3.8. Morfologia i funkcja naczyń

5.3.9. Geneza produkcji

5.4. Naczynia szkliwione z przemyśla

5.4.1. Charakterystyka ilościowa zbioru

5.4.2. Stan zachowania

5.4.3. Surowce i masy ceramiczne

5.4.3.1. Analiza mikroskopowa

5.4.3.2. Wyniki analiz składu chemicznego

5.4. 4. Formowanie naczyń

5.4.5. Zdobienie naczyń                                                                                                                                                                                                                    5.4. 6. Szkliwa

5.4.6.1. Obserwacje mikroskopowe

5.4.6.2. Wyniki analiz składu chemicznego

5.4.6.3. Sposoby nakładania szkliw

5.4.7. Wypalanie naczyń

5.4.8. Morfologia i funkcja naczyń

5.5. Naczynia szkliwione z pozostałych stanowisk Małopolski                                                                                                          6.Podsumowanie wyników badań                                                                                                                                                                                               7.Summary                                                                                                                                                                                                                              8.Bibliografia                                                                                                                                                                                                                               9.Tablice

Płyta CD Tabele

{/tabs}